Avrupa Komisyonu’ndan 11 Milyarlık Fransız Off-shore projesine destek

Avrupa Komisyonu, Temiz Sanayi Anlaşması hedefleri doğrultusunda açık deniz rüzgar enerjisini desteklemek için 11 milyar avroluk bir Fransız projesini onayladı. Bu proje, net sıfır emisyonlu bir ekonomiye geçişe ve AB düzeyinde 2030 yılı için belirlenen yenilenebilir enerji hedefine ulaşılmasına katkıda bulunacaktır. Proje, Komisyon tarafından 25 Haziran 2025 tarihinde kabul edilen Temiz Sanayi Anlaşması Devlet Yardım Çerçevesi (‘CISAF’) kapsamında onaylanmıştır.

Fransa projesi

Fransa, Temiz Sanayi Anlaşması hedefleri doğrultusunda açık deniz rüzgar enerjisinin gelişimini desteklemek ve AB’de bu temiz teknoloji endüstrisini canlandırmak için CISAF kapsamında 11 milyar avroluk bir projeyi Komisyon’a bildirdi. Proje 20 yıl sürecek.

Proje, biri Güney Bretonya açıklarında, diğer ikisi Akdeniz’de olmak üzere üç yüzer açık deniz rüzgar santralinin inşasını ve işletmesini destekleyecek. Her bir rüzgar santralinin yaklaşık 500 MW kapasiteye sahip olması ve 450.000 hanenin yıllık tüketimine eşdeğer yaklaşık 2,2 TWh elektrik üretmesi bekleniyor.

Yardım, her açık deniz bölgesi için bir yararlanıcı seçecek şekilde düzenlenecek şeffaf ve ayrımcılık yapmayan bir ihale süreci temelinde verilecek. Çin’den ithalata bağımlılığı azaltmada rüzgar türbini ve ana bileşen tedarik zincirlerini çeşitlendirmek amacıyla, ihale ön yeterlilik ve ihale kriterleri arasına dayanıklılık da dahil edildi.

Bu program kapsamında yardım, yararlanıcının ihale teklifinde belirlenen bir referans fiyatın (‘teklif olarak öde’) piyasa elektrik fiyatıyla karşılaştırılmasıyla hesaplanacak olan iki yönlü bir fark sözleşmesi (‘CfD’) kapsamında aylık değişken bir prim şeklinde olacaktır.

Bu gelişmeyle ilgili temel tartışmalar şunlardır:

Yeni Bir Devlet Yardımı Paradigması Olarak CISAF

Emsal Teşkil Eden Onay: Bu, Temiz Endüstriyel Anlaşma Devlet Yardımı Çerçevesi (CISAF) kapsamında onaylanan ilk büyük proje olup, gelecekteki devlet destekli temiz teknoloji yatırımları için bir taslak oluşturmaktadır. Programın CISAF Bölüm 3 ve 4.1.2 ile uyumluluğu, rekabetçi teklif verme ve iki yönlü Fark Sözleşmeleri (CfD’ler) gibi mekanizmaları diğer AB üyeleri için şablon olarak geçerli kılmaktadır.

Daha Büyük CISAF Etkisi: Analistler, çerçevenin artık üye devletlerin beş stratejik alanda yardım dağıtmasına olanak tanıdığını belirtmektedir: yenilenebilir enerji hızlandırma, endüstriyel karbonsuzlaştırma, temiz teknoloji üretimi, elektrik fiyat indirimi ve yatırım risklerinin azaltılması – Fransa’nın rüzgar santralleri “yenilenebilir enerji hızlandırma” ayağına örnek teşkil etmektedir.

Jeopolitik Dayanım ve Çin Hakimiyeti

Tedarik zinciri çeşitlendirmesi: İhalenin zorunlu “dayanıklılık kriterleri”, teklif sahiplerinin Çin rüzgar bileşenlerine olan bağımlılığını azaltmasını gerektiriyor ve bu da AB’nin kendi kendine yeten temiz teknoloji tedarik zincirleri oluşturma çabalarını yansıtıyor. Bu, Net Sıfır Sanayi Yasası’nın hedefleriyle uyumlu olsa da kısa vadeli maliyet artışları ve proje gecikmeleri konusunda endişelere yol açıyor.

Stratejik bir avantaj olarak yüzen rüzgar: Fransa’nın yüzen türbinlere (Akdeniz’in derin sularında/Biskay Körfezi’nde konuşlandırılabilir) odaklanması, AB’nin henüz keşfedilmemiş açık deniz potansiyelinden yararlanmasını sağlayarak Çin’in sabit tabanlı türbin üretimindeki liderliğini gölgede bırakıyor.

2030 Hedefleri: Daha Büyük Boşluklar Karşısında İlerleme

Öngörülen etki: Üç adet 500 MW’lık santral, 2032-2034 yılları arasında Fransa şebekesine 1,5 GW ekleyecek ve yıllık 6,6 TWh üretecek; bu da yaklaşık 1,35 milyon haneye yetecek bir enerji miktarı. Bu, Fransa’nın 2030 yılına kadar %41,3 yenilenebilir enerji hedefini destekliyor, ancak ulusal katkı açığını kapatmak için yetersiz kalıyor (AB hedeflerine kıyasla %9 puan).

AB genelindeki hedef riskleri: Plan, AB’nin %45 yenilenebilir enerji hedefine yardımcı olsa da, analizler 11 üye devletin (Almanya ve İsveç dahil) Ulusal Enerji İklim Planlarında (NECP) politika açıkları olduğunu gösteriyor. BloombergNEF, hızlandırılmış eylem yapılmadığı takdirde 2030 emisyonlarında %9’luk bir aşılma olabileceği konusunda uyarıyor.

Tablo: Önemli AB Üye Devletlerinin Yenilenebilir Enerji Katkıları ve Projeksiyonlar

Yüzen Rüzgar Teknolojisi: Maliyetler ve Ölçeklenebilirlik

İnovasyon itici gücü: Yüzen türbinler, Avrupa’nın açık deniz rüzgar potansiyelinin %80’ini derin sularda açığa çıkarabilir, ancak yüksek maliyetler (1,5 GW için 11 milyar avro) ve yeni tedarik zincirleri engeller oluşturmaktadır. Fransa’nın CfD modeli, gelir risklerini azaltarak RWE ve TotalEnergies 2611 gibi büyük şirketleri cezbetmektedir.

Entegrasyon zorlukları: Pilot projelerin ötesine ölçeklenebilmek için şebeke iyileştirmeleri ve liman altyapısı yatırımları gerekmektedir. Akdeniz’in sınırlı açık deniz rüzgar limanları, 2032-2034 takvimini geciktirebilir 1113.

Politika Gerilimleri: Devlet Yardımı ve Piyasa Dinamikleri

Rekabetin dengelenmesi: Eleştirmenler, bu kadar büyük sübvansiyonların AB içi rekabeti bozabileceği konusunda uyarıda bulunurken, Komisyon, programın “şeffaf teklif verme” ve CFD güvencelerini (örneğin, negatif elektrik fiyatları sırasında ödemeleri askıya alma) savunuyor.

Finansman eşitliği tartışmaları: Doğu AB ülkeleri, Batı’nın Üyeler, üstün mali kapasiteleri nedeniyle CISAF’tan orantısız bir şekilde yararlanıyor ve bu da “iki hızlı” bir enerji dönüşümü riski taşıyor.

Avrupa’nın Enerji Dönüşümünün Bir Mikrokozmosu

Fransa’nın rüzgar girişimi, AB’nin iklim eylemini, endüstriyel stratejiyi ve jeopolitik dayanıklılığı birleştirme çabasının bir örneğidir. Ancak aynı zamanda ulusal hedefler ile ortak hedefler, devlet müdahalesi ile piyasa rekabeti ve kısa vadeli maliyetler ile uzun vadeli kazanımlar arasındaki gerilimleri de ortaya koymaktadır. Başarı, tedarik zinciri darboğazlarının aşılmasına, NECP revizyonlarının hızlandırılmasına ve CISAF avantajlarının tüm üye ülkelere eşit şekilde ulaşmasını sağlamaya bağlıdır. Temiz Endüstriyel Anlaşma’nın ilk büyük sınavı olan bu plan, Avrupa’nın temiz teknoloji yörüngesini on yıllar boyunca şekillendirecektir.